IPB

Chào mừng khách quý đã tới thăm ! ( Đăng nhập | Đăng ký )

 
Reply to this topicStart new topic
> RỪNGHỎINGÃ, BàiCủaGsĐoànVănPhiLong
HuynhChieuDang
post Aug 7 2007, 09:53 PM
Gửi vào: #1


Advanced Member
***

Nhóm: Members
Bài viết đã gửi: 492
Tham gia: 10-July 06
Thành viên thứ: 138






Rừng hỏi ngã


Hỏi ngã khó nhớ đến mức độ nào chưa có ai khảo sát tường tận. Một số cho là rất dễ cứ theo giọng nói mà viết, sách hướng dẫn cách viết hỏi ngã thì cho là chỉ cần theo đúng mẹo là xong. Thực sự không phải là thế, hỏi ngã rất khó không ai ngờ được.
Trước khi đi sâu vào vấn đề tưởng cũng nên nhắc lại một vài định nghĩa cần thiết.
Qui tắc hài thanh: làm cho câu nói không đơn điệu, lên xuống hài hòa.
- Không sắc hỏi: âm cao phải đi với thanh hỏi thấp như leo lẻo, mắc mỏ.
- Huyền nặng ngã: âm thấp phải đi với âm cao như đằng đẵng, nghĩ ngợi.
-Từ đa âm tiết chiếm khoảng 5% tiếng Việt, là từ có từ hai âm tiết trở lên trong đó ít nhất một âm tiết không có nghĩa hay có nghĩa vu vơ không đóng góp gì vào từ chính.
Từ đa âm tiết thực thụ là từ có mọi thành phần không nghĩa như ba ba, tẽn tò, vò vẽ. Từ láy có một thành phần không nghĩa nên cũng là từ đa âm tiết như đẹp đẻ, rõ ràng (láy), nước nôi (đệm), đen thui. Biên giới giữa từ láy và từ đa âm tiết thực thụ nhiều khi không rõ ràng. Hợm hĩnh, hậu hĩnh là từ láy trong khi hóm hỉnh, hóm hỉm là từ đa âm tiết thực thụ. Xin đừng lầm lẫn từ đa âm tiết với từ ghép như hậu đãi - tập hợp của vài ba từ đơn âm.
-Nghịch thanh còn gọi là ngoại lệ, bất qui tắc, không hài thanh hay theo qui tắc lộn ngược
Không sắc ngã: lơ đãng, trơ trẽn, đăng đẵng (còn được viết đăng đẳng), cũ rích, mắc cỡ.
Huyền nặng hỏi: sừng sỏ, thèo lẻo, lèo lẻo (leo lẻo), bở rẹt, bở rệt, bở rệu, chèo bẻo, lẻo lự (so với lưỡng lự, lắc lưởng), dở ẹt, thổn thện.
Vì phải đưa ra nhiều dẫn chứng cụ thể để nói có sách mách có chứng nên quí vị nào không có thì giờ thì đọc lướt nhanh thôi.
Các vấn đề bất thường của hỏi ngã
Vì có quá nhiều điều bất thường ngay cả người viết bài cũng không ngờ trước được, nên phải thêm vào các tiểu tựa để phân loại các vấn đề cho rõ ràng hơn.
1. Dùng sai qui tắc hài thanh
Đa số, kể cả các sách chỉ dẫn hỏi ngã, đều cho rằng qui tắc hài thanh áp dụng được cho tiếng Việt, kể cả từ kép và từ Hán Việt. Xin dẫn chứng bằng một đoạn sau đây từ một cuốn sách khá nổi tiếng dạy cách viết hỏi ngã cho đúng
“Cũng có những trường hợp ngoại lệ như
1. Dấu ngã: đối đãi (từ Hán Việt), sư sãi (từ Hán Việt), vung vãi (từ ghép), hung hãn (từ Hán Việt), than vãn, ve vãn, nhão nhoét (so sánh: nhão nhẹt), minh mẫn (từ Hán Việt), khe khẽ (so sánh: khẽ khàng), riêng rẽ (ghép), ễng ương, ngoan ngoãn, nông nỗi (từ ghép nông và nổi, có thể viết nông nổi), rảnh rỗi (từ ghép, rảnh và rỗi rãi), ủ rũ (từ ghép ủ nên rũ xuống). . .
2. Dấu hỏi: sàng sảy (từ ghép), lẳng lặng, mình mẩy (từ ghép của mình và mẩy, dậy mẩy), vẻn vẹn, bền bỉ, nài nỉ, viển vông, chò hỏ (ghi chú:có hai cách viết chò hõ hay chò hỏ, có thể là từ miền Nam), nhỏ nhặt (từ ghép), nhỏ nhẹ (từ ghép), sừng sỏ (từ ghép, sừng và đầu sỏ), học hỏi (từ ghép), luồn lỏi, sành sỏi (từ ghép, sành đời và đá sỏi), vỏn vẹn, mềm mỏng (từ ghép), bồi bổ (HV), chồm hổm, niềm nở, hồ hởi (HV). . . (Hoàng Phê, 4)”
Phần trong ngoặc là phần thêm vào để phân loại và giải thích tại sao các từ này không phải là ngoại lệ như tác giả đã nhận định, mà là từ HV hay từ kép, nằm ngoài vòng kiềm tỏa của hài thanh.
“Hài thanh chỉ dùng cho từ đa âm tiết, gồm cả láy và đệm.
Không áp dụng cho từ ghép tiếng Nôm, từ Hán Việt và từ phát xuất từ miền Nam hay Trung, và được phân loại là từ ngoài hài thanh”
Người viết sách hướng dẫn hỏi ngã còn sai thì bảo sao người miền khác không viết trật hỏi ngã.
Ngoài hài thanh: Đó là từ không-đa âm tiết không bị kềm chế bởi hài thanh, gồm có từ đơn âm, từ kép, từ ghép, từ HV, từ Việt hóa, từ phiên âm, gồm luôn cả từ đa âm tiết một dấu như lỏng lẻo, lõng bõng và đa số từ miền Nam và Trung.
Nên phân biệt nghịch thanh và ngoài hài thanh, đây là hai trường hợp khác nhau. Các từ láy như mỏng te, mỏng lét, mỏng manh, mỏng tanh viết với dấu hỏi vì phải theo qui tắc hài thanh còn mỏng dờn, mỏng mọng tuy cũng là từ láy nhưng là từø nghịch thanh. Trong khi đó mềm mỏng, mỏng dính, mỏng teo viết với dấu hỏi vì chúng không phải là từ nghịch thanh mà là từ kép, nằm ngoài vòng kiềm tỏa của hài thanh. Tuy nhiên nếu đi sâu hơn ta lại thấy mỏng dờn (da mỏng thấy ruột xanh dờn), mỏng mọng (mọng nước) có nguồn gốc là từ kép nên có thể coi là từ ngoài hài thanh. Phân biệt cái nào láy cái nào kép xem ra không phải là dễ.
Kinh nghiệm cho thấy mỗi từ hài thanh đều đi kèm một vài từ nghịch thanh, ít khi 100% hài thanh nghĩa là giống như Window luôn luôn có lỗ hổng.
Từ “dở” phân thành hai loại: theo Hài Thanh như dở dang, dở hoắc và không HT như dở ẹc, dở ẹt, dở khẹt, dở khẹc, dở òm, vàng võ, ủ dột, ủ ê, ủ rũ.


Đồ thị Venn biểu diễn tiếng Việt một cách tượng trưng nên không theo đúng tỉ lệ, có những đặc điểm sau đây:
-Những từ không có trong tự điển nằm phía ngoài vùng ghi là tự điển như đớ đẫn (có đờ đẫn), đỏ đẻ (từ miền Nam),
-Từ có dấu hỏi hay ngã được ghi vắn tắt Hỏi Ngã.
-Qui tắc hài thanh chỉ áp dụng cho từ đa âm tiết, không có hiệu lực cho từ không-đa âm gồm có từ đơn âm, từ kép, từ Hán Việt, từ Việt hóa, từ miền Trung và Nam.
-Nằm ngoài vùng hài thanh gồm có hai loại: nghịch thanh như mắc cỡ và từ không-đa âm như nhỏ nhẹ, minh mẫn.
-Có nhiều từ không có trong tự điển như bự chảng, càm ràm.
Tại sao từ đa âm tiết có thể hài thanh còn từ kép thì không?
Từ kép kết hợp hai từ có nghĩa nên không thể thay đổi hỏi ngã một cách tự do được, trong khi đó từ đa âm tiết có ít nhất một thành phần không nghĩa nên có thể thay đổi thanh mà không thay đổi nghĩa. Thí dụ từ “bả, bã” có thể kết hợp thành từ kép bả mía, bả chuột, bã đậu, bã thuốc mà không bắt buộc phải hài thanh, trong khi đó buồn bã là từ láy nên bã phải hài thanh với buồn. Bươn bả, bươn chải, vò vẽ là từ lái nên hài thanh. Nhưng phân biệt được từ láy với từ kép đôi khi rất khó như bở rệt, bở rẹt là từ láy còn bở rệu là từ kép.
Tiếng Hán Việt đa số là từ kép không láy nên không áp dụng hài thanh trừ những từ Nôm hóa hoàn toàn như thơ thẩn, thẩn thơ, thơ mộng. Từ đơn nếu có láy thì dấu của từ đơn thường được xác định bởi láy như cãi cọ.
Cùng một từ nhưng viết khác. Các phần từ 2 đến 7 sau đây liên quan đến các từ có cùng nghĩa nhưng viết khác.
2. Đổi thứ tự là đổi dấu: nhẳng lẳng, lẵng nhẵng (cũng có thể viết lẳng nhẳng)
3.Viết khác vì tưởng là khác nghĩa: Vì thấy một loại vịt có cổ dài ngổng lên cao nên người ta mới đặt là con ngổng cổ rồi từ từ rút gọn lại thành con ngổng, sau cùng lên tông viết sai thành con ngỗng tuy là đúng qui tắc chữ Quốc Ngữ. Chẳng những thế ngổng cổ, cao ngổng, lổng ngổng còn có thể viết ngỏng cổ, cao ngỏng, lỏng ngỏng.
Cùng có nghĩa là lỏng (loãng, rời ra, không kiểm soát, tự do) nhưng có khi viết hỏi (lỏng lẻo, lỏng chỏng, lỏng le, lỏng xịch, lỏng nhỏng), có khi viết ngã (lõng bõng, lõng thõng, đi chơi lõng, lạc lõng).
Từ loại này nhiều lắm: Sóng soải viết khác xoải cánh mặc dầu có cùng nghĩa; “vẫy” tuy cùng một nghĩa nhưng viết lộn xộn không biết đường đâu mà rờ như vẫy đuôi, vẫy vùng viết khác với vẩy nước, vẩy mực, vung vẩy; lỗ chỗ nhưng loang lổ; không suôn sẻ và không suông cùng một nghĩa lại viết khác thì chỉ có trời mới biết tại sao.
Thí dụ cho thấy chẳng những hỏi ngã viết không theo qui tắc mà cả âm tiết cũng viết tùy hứng, làm cho người miền khác không thể nào nhớ nỗi.
4. Cùng một nghĩa nhưng Nam Bắc viết khác: nhảy cửng và nhẩy cẫng; tồng ngổng, chồng vổng, chồng ngổng, chổng ngỗng.
5. Cùng nghĩa nhưng viết khác khi kết hợp với một từ khác. Vì quá chú trọng đến âm điệu nên nhiều cùng một từ nhưng có khi lên tông thành ngã, có lúc xuống tông thành hỏi cho thuận miệng bất chấp cả nghĩa. Thí dụ “ngả” cùng có nghĩa là nghiêng, không thẳng đứng lại viết lộn xộn “Anh ta khi đang ngả nón chào thì ngã khuỵu tại ngã ba có chặn ngả đường hay ngã ba sông”. khác
Qui tắc Hài thanh lại đem áp dụng cả vào từ kép, từ ghép, động từ và túc từ, động từ và trạng từ giống như trong tiếng BK, thanh sắc có thể thay đổi theo từ đứng kề bên, theo tâm trạng người nói. Xin xem bài kế tiếp “Nguồn gốc thanh điệu tiếng Việt”
6. Quá chú trọng đến hài thanh nên loạn xà ngầu.
Bãi biển, bãi cát viết với dấu ngã nhưng bốc bải lại dùng dấu hỏi theo QTHT. Trường hợp này nhiều lắm không tài nào kể ra hết được: trướng rủ, treo cờ rủ nhưng rũ mành và cờ rũ; cù rủ nhưng cú rũ; ngã ạch nhưng ngả ngớn; lỗ chó, lỗ hở nhưng lang lổ và loang lổ tuy rằng có cùng nghĩa.
7. Đổi một cách tùy hứng. Viển vông sao lại dùng dấu hỏi trong khi viễn là tiếng HV có nghĩa là xa vời. Không phải chỉ có dấu mà cả âm tiết cũng viết một cách bất thường: hẳn hoi, hẳn hòi viết khác “về nhà hẵng”. Hẳn hay hẵng đều có nghĩa là already nhưng lại viết khác!
Thanh sắc viết tùy hứng thì nhiều lắm, càng tra cứu tự điển thì càng lòi ra nhiều vấn đề: ngã ạch và ngã chúi viết khác ngả đầu và ngả ngớn; nghiêng ngả nhưng ngã chúi, dấu ngã nhưng ngả mũ chào; nổi lửa cho đã lữa (cũng là lửa); lững lờ lửng lơ (VNI tự điển); dỡ hổng, dỡ lên nhưng dở bổng. Từ trổi cũng viết lung tung: tự điển ghi là trổi lên nhưng trỗi dậy. Ngõ ngách nhưng cửa ngỏ, bỏ ngỏ; tối sẩm, sẩm tối nhưng sẫm tối, sầm sẫm, sâm sẫm.
Chưa hết: chỉa (chôm), chỉa cá nhưng chĩa dùi, chĩa tay; hếch mỏ nhưng trớt mõ; niểng cổ, niểng mình nhưng cà niễng, niềng niễng; lãng trí nhưng lảng quên, (lãng quên, hai cách viết), lang lảng, lảng ồ, lơ lảng, lãng nhách, lãng xẹt. Cổ lỗ sĩ tại sao không viết là cổ lổ sỉ ?
Viết kiểu này thì chỉ có computer mới “nhớ nổi, đoán nổi” còn người thì “chịu không nổi, ngán nỗi, đến nỗi” phải đầu hàng.
Từ đa âm tiết, láy ( tiểu mục từ 8 đến 21)
Người viết lúng túng không biết nên theo loại nào: Có hay không có lái, đa âm tiết hay từ kép, tiếng Nôm hay tiếng HV, tiếng lóng, tiếng miền Nam hay Trung. Thí dụ thải trong thừa thải là từ đơn âm, từ láy hay tiếng HV? Nếu là láy thì phải là thừa thãi, còn nếu là từ HV thì phải viết thừa thải (thừa quá nên phải thải ra). Các bạn đoán coi cách nào viết đúng chữ QN? Xin trả lời là thừa thãi, thật là quái lạ.
8. Đa âm tiết cùng nghĩa nhưng viết khác nếu cặp với từ khác: thỗn thện viết khác thổn thển tuy là cùng một loại. Viết kiểu này làm sao tụi Tây nó học viết tiếng Việt cho được? Ngay cả tự điển cũng chỏi nhau: đi lửng chững lững chững (Lạc Việt tự điển) nhưng lững đững lơ đửng (VNI tự điển),
9. Khó phân biệt từ ghép với từ đa âm tiết: Có rất nhiều trường hợp không thể nhận định được một cách dễ dàng ủ rũ (ghép), sàng sảy (sàng gạo, sảy gạo), vỡ toang (từ ghép) và vỡ vạc (từ láy).
10. Khó phân biệt được từ láy với từ kép nên không biết viết như thế nào cho đúng.
Thí dụ ta viết sa ngã nếu là từ kép và viết sa ngả nếu là láy.
11. Không rõ nghĩa nên viết sai nguyên tắc
Nỗi hay nổi là một trong những từ rất khó nhớ vì có nhiều nghĩa, đôi khi nghĩa lờ mờ, cùng nghĩa nhưng viết khác, vài từ không có trong từ điển... nên chỉ còn có nước đoán mò. Thí dụ nhớ nổi, nỗi nhớ, nổi bật là hỏi hay ngã?
Đoán nổi, chịu nổi, kham nổi lại viết khác đến nỗi, khổ nỗi và làm cho tình hình càng rối ren hơn. Nông nỗi sao lại viết khác nổi chìm, nổi phêu. Nông nỗi là từ kép, gồm hai từ nông (cạn) và nổi (lên) hợp lại nên đáng lý phải viết nông nổi.
Làm sao viết cho đúng các từ đan bằng bả, bã giả, trắng giã, bã xõa, lỏa xỏa, lõa xõa nếu không biết ý nghĩa hay nguồn gốc?
12. Từ đơn có láy thì viết theo lái nào? Một từ có thể có nhiều láy, viết theo láy nào là cả một vấn đề. Nếu láy với đờ thì phải viết đờ đẫn, đưỡn đờ nhưng nếu láy với đớ thì dùng dấu hỏi như đớ đẩn (từ miền Nam, không thấy có trong tự điển). Tương tự hẳn hoi và hẳn hòi (đúng HT phải là hẵn hòi), ủ dột và ủ ê (không có ũ dấu ngã); năn nỉ và nài nỉ; ngả ngớn, ngả ngốn nhưng ngã ngũ.
13. Từ đơn không láy hay có láy nhưng cùng dấu : Không có qui tắc nào để viết cho đúng phưỡn (ra), cuỗm, chổng chảnh, chổng chểnh, phải học thuộc lòng vì không còn cách nào khác.
14. Từ láy không biết phải viết theo từ đơn nào: “Lỏi” viết với dấu hỏi hay ngã? Vì có thể lái với cả len (len lõi) và luồn (luồn lõi) nên người viết sẽ trở nên lúng túng. Bằng chứng là có hai cách viết lõi cây và lỏi cây; lõi tì và lỏi tì.
Xin ghi thêm: năn nỉ và nài nỉ; thèo lẻo, chèo lẻo, lèo lẻo và leo lẻo, lẻo lự; chằm bẳm và chăm bẳm, chăm bẩm.
15. Dùng cả hai cách. Có hai cách viết vì một trong các lý do dưới đây
Chữ Hán:Vì không rõ nghĩa nên viết hai cách như hổ trướng và hỗ trướng.
Nhiều vùng miền Bắc phát âm khác nhau nên viết khác như lẳng nhẳng và lẵng nhẵng, rơi tõm và rơi tỏm, tỏm tẻm và tõm tẻm, dở cơm và dỡ cơm, xẩm tối, sẩm tối và tối sẫm, sâm sẩm và xâm xẫm, sẩm sẩm và sẫm sẫm, mệt lủi, trụi lủi, lùi lủi, lui lủi, lủi thủi trong khi đó lại viết lầm lũi, lùi lũi. Tương tự ỏn ẹo, õng ẹo, õng lưng, ỏng ẹo, ỏng eo, ong ỏng, đằng đẵng và đằng đẳng, nỗi bật và nỗi bật. Cái khó là không biết khi nào thì được quyền viết hai cách.
16. Từ miền Nam dấu hỏi bị đổi sang dấu ngã cho đúng với phát âm miền Bắc như xởi lởi hay sởi lởi được đổi lại dấu ngã xỡi lỡi, mắc cỡ (có thể viết mắc cở), mãng cầu (hay mảng cầu), cà niễng, nhỏng nhẻo và nhõng nhẽo, cù lũ, lẻo lự, chò hõ hay chò hỏ.
17. Từ láy cùng một dấu hỏi hay ngã, thì viết theo dấu nào? Từ loại này không áp dụng được qui tắc hài thanh nên phải cố mà nhớ. Thí dụ: rõ rẽ, tủm tỉm, đỏ đẻ, võ vẽ, đỏng đảnh, lõng đõng, bẩn thỉu, lõng bõng, lỏng lẻo, xiểng liểng (xà xiểng, nghịch thanh), đủng đỉnh, đỏng đảnh, mỏng mảnh.
18. Phải đi lòng vòng: Muốn biết phài viết bỡ ngỡ hay bở ngở thì phải tìm từ láy của bở hay ngỡ. Ta có ngỡ ngàng nên bỡ ngỡ viết với dấu ngã. Thế còn bở lở thì sao? Từ này chắc là từ miền Nam vì không có trong tự điển. Và tại sao bở rệu lại viết với dấu hỏi, trái qui luật hài thanh?
19. Láy có cùng một nhiệm vụ nhưng viết khác: Từ ỏn hay ỏng đều có cùng một nghĩa nhưng có khi hỏi có khi ngã như ỏn ẹo, õng ẹo, ỏng ẹo, ỏng eo, ong ỏng. Tương tự hợm hĩnh và hóm hỉnh; thẫn thờ, thẩn thơ, lẩn thẩn; ầm ỉ, âm ỉ.
Từ đa âm tiết có cùng nghĩa nhưng viết khác như xà xã, xa xả, sa sả. Đúng là rừng hỏi ngã.
20. Từ láy âm thêm bớt dấu để làm nhẹ bớt cường độ không lệ thuộc qui tắc hài thanh như khe khẽ (so sánh: khẽ khàng), ro rõ (nhẹ hơn rõ rệt), lo lõ (thò lõ), thiu thỉu, lưng lửng, dê dễ, song sõng, xõng lưng hay sõng lưng, vưng vững (vững vàng), cu cũ (cũ kỹ), ky kỹ, ươn ưỡn (ưởn ẹo), lủi thủi, lùi lũi (cách khác lùi lủi) và lui lủi, khiêng khiễng (cà khiễng), loang loãng,
21. Từ đa âm tiết hoàn toàn không thể dùng QTHT để truy cứu vì có các âm tiết không có nghĩa.
Hai cách viết từ nghểu dưới đây biểu lộ cái lộn xộn của hỏi ngã
-nghểu nghến, ngất nghểu, lểu nghểu.
-nghễu nghiện, nghiễu nghến, cao nghễu, ngật nghễu, lễu nghễu.
Từ ngoài hài thanh (22 đến 27)
22. Từ miền Trung Nam là từ ngoài hài thanh. Không sử dụng dấu ngã, không lệ thuộc vào qui tắc hài thanh-tính chất này có thể dùng để xác định là từ miền Nam. Thí dụ dở ẹc, dở ẹt, dở khẹt, dở khẹc, dở òm (hai cách viết ẹc, ẹt, khẹc, khẹt càng chứng tỏ đây là từ miền Nam). Có rất nhiều từ loại này như hết xẩy, sừng sỏ, trổ mã, đen thủi đen thui, chầu quẩu, chào quảo, canh măn mẳn có vị mằn mẳn, cỏn, cổ (cô ấy), chỉ (chị ấy) cẩu (cậu ấy), mở (mợ ấy), dưởng (dượng ấy, tự điển có âm dưỡng nhưng không có dưởng), bự chảng, xảnh xẹ, chồm hổm, chàng hảng, xở lở, chè hẻ, đỏng đảnh, xảnh xẹ, chèo bẻo, bảnh tẻng, mẻo (đứng ngoài mép, cheo leo), xẻo (rạch nhỏ), xổng lưng (thẳng lưng), xửng vửng, đỏ đẻ (con nít tập nói), mủ mỉ, rỉ rịch (không TĐ), nhỏng nhẻo, mảng cầu, “mảng sầu con bạn ốm o gầy mòn”, xa xả hay sa sả, bải hải, bài hãi, bai bải, chỏi hỏi, bải bui, bải bôi, bự chảng.
Phát âm miền Nam không phải chỉ có Lục tỉnh mà phải kể luôn cả vùng miền Trung từ Nha Trang cho tới Bình Tuy, phỏng đoán khoảng 40% trong khi phát âm Bắc khoảng 30 %, phát âm Thanh Nghệ Tỉnh 15 %, bài trước quên liệt kê các xứ Quảng 10%, 5% tộc ít người.
-Láy cà: Một số lớn phát xuất từ miền Nam nên không theo hài thanh như cà rỡn, cà rổn cà rảng, cà rổng cà rểu, cà nhổng, cà tửng, cà xửng, cà khiễng, cà niểng, cà rểu (cà rỡn).
-Có người ở Úc viết báo đả kích là Bs, Kỹ sư gì mà viết chính tả trật lất như ngưạ vằn viết sai là ngựa rằn. Ông này tuy ở miền Nam gần nửa đời người nhưng không biết là miền Nam, tuy có dùng từ vằn cho vằn vện, nhưng dùng rằn cho ngựa rằn, cọp rằn, rằn ri. Xin quí vị nhẹ tay một chút nếu người ta có viết sai hỏi ngã.
-Từ bình dân như tưng tửng (điên), chảnh, chỏng chảnh, xỉn, lủm.
-Tiếng lóng như củi, chỉa,
-Từ Việt hóa từ Chợ lớn như chệt Tửng, mè xửng, chẩu, xẩm, xì thẩu, lẩu, cù lũ (đánh xì phé, có vẽ phổ biến nên đổi thành ngã), phổ ky, há cảo, sủi cảo, xúi quẩy, phì lủ, mã thầu dậu, xíng xái hay xứng xái bò lái bò khự, hằm bà lằng.
-Từ kỹ thuật như hủ lô, cần cẩu, cái cảo (đồ sửa xe hơi), mỏ lết.
23. Không biết viết hỏi hay ngã vì không có trong tự điển
Có rất nhiều từ không có trong tự điển. Đăng đẵng hay đăng đẳng không có trong tự điển điện tử nên không biết viết như thế nào cho đúng.
Từ địa phương không có trong tự điển. Một số rất lớn từ miền Trung, Nam không có trong tự điển nên đa số được viết với dấu hỏi.
Cả một số từ miền Bắc cũng không có trong tự điển như đõ (dấu ngã), trưỡng.
Địa danh đa số không có trong từ điển. Khi dùng tự điển để tra chữ Hà Tĩnh xem coi viết hỏi hay ngã thì không thấy. Cổ Cò không phải là cái voi đất có hình cổ con cò như thiên hạ thường nghĩ như thế, đây là tên nói trại đi của Koh Kor tiếng Khmer, tên một vị thần Bà La Môn và trùng tên với một ngôi đền ở Angkor.
"Người ta đồn anh bị tai nạn ở Cổ Cò phải không?"
"Không, tôi cưới vợ"
24. Từ đa âm tiết Việt hóa có hài thanh hay không? Malaya nên phiên âm theo cách nào cho đúng: Mã lai á (có nghĩa là ngựa lại châu Á), Mã lai (lai ngựa) hay Mả lay a, Mả lay (cái mả lay động).
25. Từ ghi thanh viết theo hài thanh hay viết theo tông của âm thanh. Nếu viết “tiếng võng đưa con buổi trưa hè nghe kẽo kẹc...kẽo.. kẹc, kẻo...kẹt, kẹt... kẹt” thì mô tả đúng âm thanh nhưng sai chính tả. Còn nếu viết đúng chính tả thì lại không mô tả đúng âm thanh vì có lúc âm thanh kéo dài (kẹt), có lúc cao (kẽo), thấp (kẻo), ngắn (kẹc).
26. Nói lái thì viết theo cách nào? Viết theo hài thanh, theo dấu của từ nguyên thủy, hay theo nghĩa của từ mới? “Bãi cứt” lái thành bứt cãi hay bứt cải? “Khi đu”û lái thành khu đĩ hay khu đỉ? Lái dỏm thành lỏm d... hay lõm d...?
27. Không thể chỉ học từ có dấu ngã rồi suy ra từ có dấu hỏi. Vì muốn cho gọn gàng dễ nhớ nên sách chỉ dẫn ngã chỉ bàn đến từø có dấu ngã, và cho rằng không cần phải nhớ các từ có dấu hỏi vì đương nhiên phần còn lại phải có dấu hỏi. Cách này không ổn vì không ai có thể nhớ hết mọi từ có dấu ngã, mà ta chỉ để ý đến những từ thông dụng.
Hán Việt. Phần kế tiếp là vấn đề liên quan đến chữ Hán.
28. Hỏi ngã để phân biệt từ Hán với Việt nhưng nhiều khi khó phân biệt được từ nào là Hán từ nào là Việt.
Nếu tiếng Hán dấu hỏi thì tiếng Việt dấu ngã và ngược lại: vỏ cây nghệ, vỏ cua nhưng võ nghệ, võ cua (võ này là võ ba gà, đánh trên đỡ dưới thấy bà cái lưng).
Ngược lại nếu Nôm ngã thì Hán hỏi: tả phái tả cảnh trong khi trời mưa ướt tã lót. Tương tự xả thân và xã hội, phẫn nộ và phẩn bò, hỗn hợp, hỗn hào, hổn hển.
29. Không biết nghĩa tiếng Hán thì làm sao phân biệt?
Vì sỉ là hổ thẹn khác với sĩ là người có học hay con trai chưa vợ nên liêm sỉ và sỉ nhục viết khác với sĩ diện, sĩ khí. Kẹt một cái là đa số không biết chữ Hán nên không thể phân biệt được hỗ với hổ, tỉnh với tĩnh, tể với tể để viết phân biệt hỗ tương với hổ tướng, tỉnh ngộ với bình tĩnh, chúa tể với thổ tễ?
Lơ đãng và lưu đảng tại sao viết khác? Nếu cho là có nghĩa khác thì khác nhau như thế nào? Nếu khác tại sao trong tự điển lại có từ lưu đãng?
Chẳng lẽ muốn viết đúng hỏi ngã thì phải bỏ ra nhiều năm để học chữ Hán? Như thế có đáng không? Đời người quá ngắn và còn biết bao nhiêu chuyện phải làm, hà tất phải để ý đến ba cái lẻ tẻ này, học làm chi khi chỉ chừng vài tuần là quên tuốt tuột.
30. Không phân biệt được là Hán hay Nôm nên không biết là có áp dụng được hài thanh hay không. Người viết sách hỏi ngã còn không phân được huống hồ là người miền khác. Ngõa khí, ngõa quan là từ HV viết với dấu ngã còn nếu là tiếng Nôm thì viết thợ ngõa hay thợ ngỏa?
Lơ đãng thì đãng là láy hay là từ Hán Việt? Nếu là láy thì phải viết lơ đảng còn nếu là từ HV thì khác. Trong chữ nhừ tử, nếu tử là Hán thì viết với dấu hỏi, còn nếu là láy thì phải là nhừ tữ. Cách nào đúng?
Từ ngoại quốc
31. Tên Tây phương phiên âm theo tiếng Hán thì viết theo cách nào?
Viết theo chữ Hán thì có mấy ai biết Hán tự để mà phân biệt, viết theo miền Nam, viết theo miền Bắc hay viết theo phát âm Quãng Đông?
Mã tà hay mả tà, Hướng Cỏn (theo Hướng Cảng) hay Hướng Cõn (theo đúng phát âm Quảng Đông, lên tông). Phiên âm từ “ba” tiếng Tàu là Pà pả hay pà pã? Sao không là cồ lô sãnh mà là cồ lô sảnh? Ai là người quyết định các thanh này?
32. Âm tiết
Tuy là dễ hơn hỏi ngã, nhưng phân biệt âm tiết cũng quá khó đối với người không-Bắc vì nó cũng lộn xộn, chỉ có dân địa phương nói hằng ngày mới viết trúng được. Sở dĩ có phân biệt âm này với âm kia một phần là do ảnh hưởng của tiếng Hán, do quá tôn trọng tiếng Hán nên cố phân biệt Hán và Nôm như cái bát và cô bác, phân biệt theo đúng phát âm tiếng Hán với nhau như nan giải và cẩm nang, kim loại và kiêm toàn...
Bộ óc con người không thể nhớ hết
Khi dùng tự điển điện tử để tra hỏi ngã thì lòi ra 32 trường hợp nghịch thanh nói trên. Từ nghịch thanh có quá nhiều như rừng cây làm cho không một ai có thể nhớ hết được, trừ người Bắc và người sống về nghề viết lách.
Người không-Bắc không thể nhớ được hỏi ngã vì nhiều lý do sau đây
-Chỉ có phân nửa người Bắc nói trúng hỏi ngã. Nhiều vùng miền Bắc phát âm hỏi ngã khác nhau và khác với dân Hà Nội. Chính vì thế mà mọi người, kể cả người Bắc, không biết được thanh hỏi ngã nguyên thủy là như thế nào. Muốn biết xin xem bài kế tiếp.
-Ngay cả dân Hà Nội khi nói có khi hỏi biến thành ngã, thay đổi tông tùy theo tâm trạng người nói, bị ảnh hưởng của từ kề cận hay tùy từng địa phương.
-Trong khi ca, nếu một tiếng có thanh hỏi phải lên giọng cho ăn khớp với dòng nhạc thì nên viết dấu nào?
-Thanh hỏi lẫn lộn với thanh nặng và từ từ sẽ nhẹ hơn do tiếp xúc với miền khác.
- Học lấy bằng tiến sĩ nhiều khi dễ hơn học hỏi ngã. Đời người quá ngắn và còn nhiều việc phải làm, hơi đâu mà để ý tới ba cái lẻ tẻ này, ví như nữ diễn viên tên tuổi, từng lấy bằng cử nhân Ngữ văn trong nước và tốt nghiệp đạo diễn sân khấu ở nước ngoài. Khi có kẻ góp ý về một văn bản do chính diễn viên ấy viết tay lộn tùng phèo dấu hỏi với dấu ngã, chị ta nhún vai:
- Chuyện nhỏ! Thì dấu hỏi hay dấu ngã, mình cũng đọc như nhau. Vậy khi viết, phân biệt làm gì cho mệt? (Trích từ Phân biệt dấu hỏi - ngã, chuyện không đơn giản của Nguyên Tâm trong Tạp chí Tài hoa trẻ.
-Lý luận cho rằng hỏi ngã làm phân biệt từ với nhau nhưng ta lại thấy chính hỏi ngã lại làm không phân biệt nghĩa cũa từ (mục 2,3,4,5,6,7)
-Dẫu cho có nhớ được đi thì trong vòng một vài tuần hay vài ngày sẽ quên gần hết.
-Không ai dại dột bỏ ra nhiều năm học thuộc lòng hằng ngàn từ hỏi ngã chỉ với mục đích thỉnh thoảng viết cho đúng vài câu tiếng Việt.
Đó là lý do giải thích được tại sao không thể nhớ được và càng học cao viết hỏi ngã càng sai.
Bao nhiêu phần trăm áp dụng được QTHT?
Tổng cộng có 1270 âm tiết với dấu hỏi ngã, trong đó có 793 âm tiết (chiếm 62%) viết dấu hỏi, 477 ââm tiết (38%%, gồm 370 tiếng Nôm và 107 tiếng HV) viết dấu ngã. Từ Hán Việt có 107 từ có dấu ngã, trong đó 33 từ Hán Việt có dấu ngã cần ghi nhớ, 74 ít dùng (theo tác giả Hoàng Phê).
Áp dụng được qui tắc hài thanh: 63 láy + 19 từ có láy = 82. Qui tắc hài thanh chỉ cho ta viết đúng nhiều nhất là (82/ 477)x 100 = 17.2%
Thế nhưng qui tắc hài thanh hầu như bị tê liệt do một trong 32 trường hợp ngoại lệ nói trên. Rốt cuộc bắt buộc phải học hết 1270 âm tiết hỏi ngã + vài ba trăm từ ngoại lệ tức là khoảng 1500 từ hõi ngã.
Liệu có ai có thể nhớ được gần 1500 từ hỏi ngã không? Chắc chắn là không.
Học Toán, Vật Lý, tiếng Anh hay lấy bằng Tiến sĩ có khi còn dễ hơn phân biệt hỏi ngã vì chúng rõ ràng, có qui luật hẳn hòi và không phải nhớ quá nhiều. Phương pháp hiện đang được các nước Âu Mỹ áp dụng trong tiểu học và Trung học là dùng tối thiểu trí nhớ để học, vì họ cho là đã có sách vở hay máy tính, đâu cần phải học thuộc lòng. Mấy chục năm kinh nghiệm dạy kèm Toán và Lý ở Úc cho thấy trong môn Lý lớp 12 có chừng 30 công thức nhưng học sinh không phải học thuộc lòng, họ được quyền mang công thức này vào buồng thi. Môn Toán thì được mang vào phòng thi 4 trang giấy muốn ghi gì thì ghi, đó là chưa kể việc dùng Graphic Calculator ghi các program. Dễ dãi đến như vậy mà ít học sinh dám học, mà có học thì cũng quên đầu quên đuôi, thế thì tại sao ta lại bắt con nít VN và cả người lớn phải học như két gần 1500 từ hỏi ngã? Hơn nữa cách này cũng không có tác dụng lâu dài vì tuy học sinh tiểu học bắt buộc phải học thuộc lòng vài trăm từ hỏi ngã nhưng khi lên đại học hay sau khi đi làm thì quên tuốt, cùng lắm còn lại vài mươi từ.
Người Việt còn không nuốt trôi được mấy cái dấu hỏi ngã thì mấy anh ngoại quốc học tiếng Việt làm sao mà nhớ.
Thật tội nghiệp cho những người viết sai chính tả, nhất là sai hỏi ngã, bị cho là dốt nát, hóa ra là tại chữ Quốc Ngữ không có tiêu chuẩn rõ ràng về hỏi ngã, viết lung tung và lộn xộn.
Phân biệt hỏi ngã thì đúng là làm tiếng Việt rõ hơn cho một phần ba nhưng làm cho hai phần ba người Việt, không phải mù chữ Quốc Ngữ, mà là chột mắt.
Tưởng cũng nên cải tiến chữ QN để cho thiên hạ được nhờ và phù hợp với đà tiến hóa của khoa học.
User is offlineProfile CardPM
Go to the top of the page
+Quote Post
HuynhPhan
post Aug 11 2007, 08:04 PM
Gửi vào: #2


Advanced Member
***

Nhóm: Members
Bài viết đã gửi: 36
Tham gia: 20-May 07
Thành viên thứ: 403



Thầy Phi Long dạy Toán mà viết bài về ngôn ngữ rất sâu sắc và công phu. HP rất đồng ý với kết lụận của Thầy: ”Phân biệt hỏi ngã thì đúng là làm tiếng Việt rõ hơn cho một phần ba nhưng làm cho hai phần ba người Việt, không phải mù chữ Quốc Ngữ, mà là chột mắt.
Tưởng cũng nên cải tiến chữ QN để cho thiên hạ được nhờ và phù hợp với đà tiến hóa của khoa học.”
Trên sách vở thì tiếng Việt chúng ta có 6 dấu giọng (‘không’, sắc, hỏi, huyền, nặng, ngã) nhưng trên thực tế, ngoại trừ một số người Bắc ở vùng xung quanh Hà Nôi nói có đủ 6 thanh, còn lại chỉ nói với 5 thanh hoặc ít hơn (‘không’, sắc, huyền, nặng và “hỏi”). Do đó nếu phân biệt đúng hỏi ngã thì đúng là có 2/3 (Thầy hơi dè dặt, có lẽ phải hơn 80%) người Việt là chột chữ QN. Vì thế việc cải tiến chữ QN, trong đó có vấn đề phân biệt hỏi ngã là việc cần thiết. Tuy nhiên, đó là viêc lâu dài và cũng không dễ thực hiện nên trong một tương lai không ngắn chúng ta vẫn phải tuân theo các quy tắc chính tả hiện hành và việc nắm các quy tắc đó có lẽ cũng còn cần thiết. Trong bài viết của Thầy có lẽ do tham khảo tài liệu của các tác giả có quan điểm khác nên thấy phần quy tắc hài thanh cho “từ láy” có nhiều điều rối rắm hơn bình thường. Nếu theo quan niệm khác thì sẽ không nhiều ngoại lệ cho từ láy như trong bài viết của Thầy. Xin giới thiệu quan niệm về từ láy hiện nay ở trong nước:

Phương thức tổ hợp các tiếng trên cơ sở hoà phối ngữ âm cho ta các từ láy (còn gọi là từ lấp láy, từ láy âm).

Từ láy tiếng Việt có độ dài tối thiểu là hai tiếng, tối đa là bốn tiếng và còn có loại ba tiếng. Tuy nhiên, loại đầu tiên là loại tiêu biểu nhất cho từ láy và phương thức láy của tiếng Việt.

Một từ sẽ được coi là từ láy khi các yếu tố cấu tạo nên chúng có thành phần ngữ âm được lặp lại; nhưng vừa có lặp (còn gọi là điệp) vừa có biến đổi (còn gọi là đối). Ví dụ: đỏ đắn: điệp ở âm đầu, đối ở phần vần. Vì thế, nếu chỉ có điệp mà không có đối (chẳng hạn như: người người, nhà nhà, ngành ngành... thì ta có dạng láy của từ chứ không phải là từ láy. Kết hợp tiêu chí về số lượng tiếng với cách láy, có thể phân loại từ láy như sau:

Từ láy gồm hai tiếng (cũng gọi là từ láy đôi) có các dạng cấu tạo sau:

Láy hoàn toàn
. Gọi là láy hoàn toàn nhưng thực ra bộ mặt ngữ âm của hai thành tố (hai tiếng) không hoàn toàn trùng khít nhau, chỉ có điều là phần đối của chúng rất nhỏ khiến người ta vẫn nhận ra được hình dạng của yếu tố gốc trong yếu tố được gọi là yếu tố láy. Có thể chia các từ láy hoàn toàn thành ba lớp nhỏ hơn:

a. Lớp những từ láy hoàn toàn, chỉ đối nhau ở trọng âm (một trong hai yếu tố được nói nhấn mạnh hoặc kéo dài). Ví dụ: cào cào, ba ba, rề rề, lăm lăm, khăng khăng, kìn kìn, lù lù, lâng lâng, đùng đùng, hây hây, gườm gườm, đăm đăm...

b. Lớp từ láy hoàn toàn đối nhau ở thanh điệu. Nguyên tắc đối thanh điệu ở đây là: thanh bằng đối với thanh trắc trong mỗi nhóm cùng âm vực; và bằng đứng trước, trắc đứng sau.

BẰNG TRẮC
Ngang (1) Hỏi (4) Sắc (5)
Huyền (2) Ngã (3) Nặng (6)

Ví dụ: đo đỏ, ra rả, hây hẩy, hau háu, hơ hớ, ngay ngáy, phơi phới, sừng sững, chồm chỗm, vành vạnh, lừng lững, hơn hớn, càu cạu, thoang thoảng...
Tuy nhiên, ở đây vẫn còn một số ngoại lệ như: cỏn con, dửng dưng, mảy may, cuống cuồng...
c. Lớp từ láy hoàn toàn, đối ở phần vần nhờ sự chuyển đổi âm cuối theo quy luật dị hoá:
m – p ng – c
n – t nh – ch
Ví dụ: ăm ắp, chiêm chiếp, cầm cập, lôm lốp, hèm hẹp...
chan chát, khin khít, sồn sột, thon thót, ngùn ngụt...
khang khác, vằng vặc, rừng rực, phưng phức, phăng phắc...
anh ách, chênh chếch, đành đạch, phành phạch, rinh rích...

Thanh điệu của các yếu tố trong mỗi từ vẫn tuân theo quy luật của lớp b.

Láy bộ phận. Những từ láy nào chỉ có điệp ở phần âm đầu, hoặc điệp ở phần vần thì được gọi là láy bộ phận. Căn cứ vào đó, có thể chia từ láy bộ phận thành hai lớp.

a. Lớp từ láy (điệp) âm đầu, đối ở phần vần. Ví dụ như:bập bềnh, cò kè, ho he, thơ thẩn, đẹp đẽ, làm lụng, ngơ ngác, say sưa, xoắn xuýt, vồ vập, hấp háy...
Trong lớp này, có những từ xét về mặt lịch sử vốn không phải là từ láy, nhưng vì quan hệ về nghĩa giữa các yếu tố của chúng mất dần đi, làm cho quan hệ ngữ âm ngẫu nhiên giữa các yếu tố đó nổi lên hàng đầu, và hiện giờ người Việt nhất loạt coi chúng là từ láy. Ví dụ: chùa chiền, tuổi tác, giữ gìn, sân sướng... Nghĩa của những từ như vậy được tổ chức theo kiểu của các từ tre pheo, chó má, đường sá, xe cộ, áo xống...
Trong khi xét sự đối vần ở đây, cũng cần lưu ý tới hiện tượng đối ứng ở âm chính. Hiện tượng này không phải là quy luật toàn thể, nhưng đều đặn ở một số nhóm từ.

u đối với i: cũ kĩ, hú hí, xù xì, tủm tỉm, mũm mĩm...
ô – ê: ngô nghê, xồ xề, hổn hển, thỗn thện...
o – e: ho he, vo ve, khò khè, võ vẽ, nhỏ nhẻ...
i – a: hỉ hả, rỉ rả, xí xoá, hí hoáy...
u – ă: tung tăng, hung hăng, vùng vằng, thủng thẳng...
u – ơ: ngu ngơ, rù rờ, khù khờ, cũn cỡn...
ô – a: bỗ bã, hốc hác, mộc mạc, ngột ngạt...
ê – a: nghê nga, khề khà, rề rà, xuề xoà, hể hả...

b. Lớp từ láy (điệp) phần vần, đối ở âm đầu. Ví dụ như: bâng khuâng, bơ vơ, lừng chừng, lù đù, lã chã, càu nhàu, lỗ mỗ, thao láo, hấp tấp, tủn mủn, lụp xụp, lảng vảng, lúng túng, co ro, lan man, làng nhàng...
Gần nửa số lượng từ láy vần có âm đầu của tiếng thứ nhất là âm /l-/ và phần lớn chúng có chứa một tiếng còn rõ nghĩa. Tuy vậy, vẫn có không ít từ mà cả hai tiếng đều không rõ nghĩa, ví dụ: bải hoải, hấp tấp, lập cập, bầy hầy, thình lình, liểng xiểng, xớ rớ, lấc cấc...

Từ láy ba và bốn tiếng được cấu tạo thông qua cơ chế cấu tạo từ láy hai tiếng. Tuy vậy, từ láy ba tiếng dựa trên cơ chế láy hoàn toàn, còn từ láy bốn lại dựa trên cơ chế láy bộ phận là chủ yếu. Ví dụ: khít khìn khịt, sát sàn sạt, dửng dừng dưng, trơ trờ trờ... đủng đà đủng đỉnh, lếch tha lếch thếch, linh tinh lang tang, vội vội vàng vàng...

Trên thực tế, số lượng từ láy ba tiếng và bốn tiếng không nhiều. Mặt khác, có thể coi chúng chỉ là hệ quả, là bước "tiếp theo" trên cơ chế láy của từ láy hai tiếng mà thôi. Từ láy ba là láy toàn bộ kèm theo sự biến thanh và biến vần (ví dụ: nhũn – nhũn nhùn nhùn; xốp – xốp xồm xộp...). Nhiều khi ta gặp những "cặp bài trùng" giữa từ láy hai tiếng và ba tiếng như: sát sạt – sát sàn sạt; trụi lủi – trụi thui lủi; nhũn nhùn – nhũn nhùn nhùn; khét lẹt – khét lèn lẹt... Từ láy bốn tiếng thì tình hình cấu tạo có đa tạp hơn. Có thể là:

- "Nhân đôi" từ láy hai tiếng nhưng biến vần của tiếng thứ hai thành e, a, ơ, à cho phù hợp, hài hoà về âm vực giữa các vần, các thanh:
vớ vẩn → vớ va vớ vẩn
lề mề → lề mà lề mề...


- "Nhân đôi" từ láy hai tiếng nhưng biến đổi sao cho hai tiếng đầu có thanh điệu thuộc âm vực cao, hai tiếng sau mang thanh điệu âm vực thấp: bồi hồi – bổi hổi bồi hồi.

- "Nhân đôi" từng tiếng của từ láy hai tiếng:
hùng hổ → hùng hùng hổ hổ
vội vàng → vội vội vàng vàng...


- Thực hiện cách thứ ba vừa nêu, nhưng biến âm đầu của tiếng thứ nhất và thứ ba thành /l-/:
nhồm nhoàm → lồm nhồm loàm nhoàm
thơ thẩn → lơ thơ lẩn thẩn...


Ngoài ra, còn có một số từ khác không cấu tạo theo các cách nêu trên; hoặc từ một từ gốc có thể cấu tạo hai từ láy bốn tiếng chứ không phải chỉ có một. Chẳng hạn: bù lu bù loa; bông lông ba la... hoặc bắng nhắng – bắng nha bắng nhắng; bắng nhắng bặng bặng nhặng...
Sự biểu đạt ý nghĩa của từ láy rất phức tạp và rất thú vị, nhất là ở nhiều nhóm từ cùng có khuôn cấu tạo lại có thể có những điểm giống nhau nào đó về nghĩa. Điều này cần được khảo sát riêng tỉ mỉ hơn.
(theo http://ngonngu.net )


Được chỉnh sửa bởi HuynhPhan on Aug 11 2007, 08:26 PM
User is offlineProfile CardPM
Go to the top of the page
+Quote Post
chauchau
post Sep 26 2007, 08:16 AM
Gửi vào: #3


Advanced Member
***

Nhóm: Members
Bài viết đã gửi: 216
Tham gia: 31-December 06
Thành viên thứ: 208



Hi ,Huynh Phan,
Làm ơn giúp giùm Chauchau với.
Châu chấu vừa nhận dạy lớp Việt Ngữ mà CC chẳng có kinh nghiệm gì hết trơn.
Ngày đầu tiên đi dạy thấy các em thấy thương quá mà gặp cô giáo không có kinh nghiệm gì hết.
Châu Chấu đọc bài rừng hỏi ngã CC nghĩ chắc Huỳnh Phan là nhà giáo quá nên mạo muội nhờ Hp giúp.
Làm cách nào để giúp các em đánh vần ,biết bỏ dấu .
Có em còn nói con biết đếm từ 1 đến 10 mà con không biết đánh vần.Hp làm cho CC cái phông số và chử kế bên để CC dạy các em được không?
CC còn muốn hỏi nhiều nửa nhưng...ngại quá hà blink.gif
Cuốn sách giáo khoa mà CC dạy là Giáo khoa Việt Ngữ cấp 1 do ban Đại diện các Trung Tâm Việt Ngữ Nam California biên soạn.

Anh Nhà Quê, Bà già Nhà Quê ơi giúp Châu Chấu với.(lần này không biết có người phụ kêu cứu với CC không?Những lúc buồn đọc những câu của Chauminhlac thấy an ủi làm sao) thankyou.gif
Châu Chấu.
User is offlineProfile CardPM
Go to the top of the page
+Quote Post
BàGiàNhàQuê
post Sep 26 2007, 09:56 AM
Gửi vào: #4


Advanced Member
***

Nhóm: Members
Bài viết đã gửi: 692
Tham gia: 29-July 06
Thành viên thứ: 149



QUOTE(chauchau @ Sep 26 2007, 01:16 AM)
Hi ,Huynh Phan,
  Làm ơn giúp giùm Chauchau với.
  Châu chấu vừa nhận dạy lớp Việt Ngữ mà CC chẳng có kinh nghiệm gì hết trơn.
  Ngày đầu tiên đi dạy thấy các em thấy thương quá mà gặp cô giáo không có kinh nghiệm gì hết.
  Châu Chấu đọc bài rừng hỏi ngã CC nghĩ chắc Huỳnh Phan là nhà giáo quá nên mạo muội nhờ Hp giúp.
  Làm cách nào để giúp các em đánh vần ,biết bỏ dấu .
  Có em còn nói con biết đếm từ 1 đến 10 mà con không biết đánh vần.Hp làm cho CC cái phông số và chử kế bên để CC dạy các em được không?
  CC còn muốn hỏi nhiều nửa  nhưng...ngại quá hà blink.gif
  Cuốn sách giáo khoa mà CC dạy  là Giáo khoa Việt  Ngữ  cấp 1 do ban Đại diện các Trung Tâm Việt Ngữ Nam California biên soạn.
 
  Anh Nhà Quê, Bà già  Nhà Quê ơi  giúp Châu  Chấu với.(lần này không biết có  người phụ kêu cứu với CC không?Những lúc buồn đọc những câu của Chauminhlac thấy an ủi làm sao) thankyou.gif
  Châu Chấu.
*





Châuchấu thương ơi ....

Chúc mừng Cô giáo Châuchấu ! Nghe Châuchấu kêu Anh Huỳnh Phan , Anh NhàQuê , Anh ChauminhLac và có tên BàGiàNhàQuê CôEm66 nữa ! Xót ruột quá , nên có lẽ phải xin lỗi quí Anh để được phép giúp Châuchấu chút xíu . Châuchấu dạy các em học Tiếng Việt lớp vở lòng phải không ? Học trò của Châuchấu có nhiều trình độ khác nhau lắm phải không ? Và hiện giờ Châuchấu đã có trong tay tài liệu của Trung Tâm Việt Ngữ Nam California biên soạn rồi ! Châuchấu hãy yên tâm và bình tĩnh . Phương pháp học bỏ dấu thì Châuchấu hãy vào trong mục Giáo dục ở Bentrehome đọc bài Bỏ dấu Sắc , Huyền , Hỏi , Ngã , Nặng của Thầy Trần Bình Trọng ( Anh NhàQuê ) và bài Tự điển Hỏi Ngã của Thầy Nguyễn Đồng Dan . Còn phương pháp giảng dạy cho các em mới bắt đầu tập đánh vần , thì Châuchấu có thể làm một bản gồm các chữ cái A Ă Â B C D Đ E Ê G H I K L M N O Ô Ơ PQ R S T U Ư V X Y . Khi các em nhận biết được các mặt của các chữ cái rồi , thì Châuchấu bắt đầu dạy các em cách phát âm các chữ cái . Khi dạy để các em dễ nhớ dễ thuộc , Châuchấu nhớ kèm theo hình ảnh . Kế đó Châuchấu dạy các em biết phân biệt các dấu Sắc , Huyền , Hỏi , Ngã , Nặng . Rồi tập cho các em cách ráp vần . Ở trường của mình có chương trình Song Ngữ , mỗi ngày các em được học 1 tiếng rưởi tiếng Việt , thời gian còn lại thì các em học Anh Ngữ , Toán , Nhạc , Hội họa và Thể dục . Dạy chương trình Tiếng Việt ở đây , các Thầy Cô giáo được huấn luyện giảng dạy theo phương pháp giảng dạy của Chương trình Mỹ . Mình nhận thấy các em học rất vui và các em biết đọc , biết viết thật hay . Anh NhàQuê , Anh Huỳnh Phan rồi cũng sẽ giúp ChâuChấu thêm nhiều phương pháp giảng dạy hưũ ích nữa .

Chúc Châuchấu tìm được nhiều nguồn vui bên các em .
Thương mến ,

BàGiàNhàQuê CôEm66






Được chỉnh sửa bởi BàGiàNhàQuê on Sep 26 2007, 09:58 AM
User is offlineProfile CardPM
Go to the top of the page
+Quote Post
chauchau
post Sep 26 2007, 11:02 AM
Gửi vào: #5


Advanced Member
***

Nhóm: Members
Bài viết đã gửi: 216
Tham gia: 31-December 06
Thành viên thứ: 208



Cám ơn Bà Già Nhà Quê,
Vì Châu Châu chưa có rành Anh Văn nên Châu Chấu dạy lớp mà các em đã qua vở lòng rồi.Lớp của Châu Chấu còn có 1 em hơi lớn phụ với CC nửa để giúp lúc CC bí AV ... hi hi
CC hỏi tiếp nhé :
1 tuần CC chỉ dạy buổi chiều thứ 7 thôi từ 12:00 pm- 2:00 pm có 2 tiết thôi vậy Bà Già Nhà Quê chỉ giùm cho CC chia bài ra như thế nào?


Thí dụ bài 1

1) đọc cho các em và kêu các em lập lại ( có đọc cho các em viết không?)
EM ÊM IM
ém èm ẻm ẽm ẹm
ếm ềm ểm ễm ệm
ím ìm ỉm ĩm ịm

2) đọc cho các em nghe

em bé cây kem tem thư ngõ hẻm
êm ái đếm số kểm búa cái nệm
hoa sim trái tim màu tím ngất lịm

Em bé thèm ăn kem ba màu .
Hoa sim có màu tím ; trái sim ăn rất ngon.
Cái nệm mới nằm thật êm ái

3) cho các em làm bài tập theo sách
Bài tập
e+ m = ....... e+..... .=em
k+é+m =......... k+....+m= kém
k+e+.....+ =kém
gi+è+m =.........

Tập điền câu : chọn những chữ đã học điền vào các câu cho hợp nghĩa: thèm ,kem, tím,êm, chim ,sim,ệm
Em bé ........ ăn ..... ba màu.
Bầy .......... bay lượn khắp nơi.
Hoa ......... có màu.....,trái....ăn rất ngon.
Cái nệm nầy nằm thật êm ái

Bà Già Nhà quê ơi ,sở dỉ CC phải hỏi kỹ vì CC không kịp dự lớp dạy( tại vì sợ mình dở tiếng Anh ) cuối cùng vì thiếu người quá nên CC nhận đại(nhận mà lo ghê lắm)
CC thấy mình viết lên như vậy (phần 1 ,2 và 3 như giáo án của CC vậy) Bà Già Nhà Quê chỉ sửa dùm CC đi. thankyou.gif
Ban ngày thì CC đi làm, cuối tuần thì mới gặp các thầy cô giáo ở đó mà họ cũng không có thì giờ nhiều nên không hỏi được.CC trông chờ vào Bếntrehome.Ráng giúp dùm CC nha.
Cám ơn sự chỉ bảo quí báo của các thầy cô và các bạn hiền.
Châu Chấu
User is offlineProfile CardPM
Go to the top of the page
+Quote Post
BàGiàNhàQuê
post Sep 27 2007, 05:55 AM
Gửi vào: #6


Advanced Member
***

Nhóm: Members
Bài viết đã gửi: 692
Tham gia: 29-July 06
Thành viên thứ: 149



QUOTE(chauchau @ Sep 26 2007, 04:02 AM)
Cám ơn Bà Già Nhà Quê,
  Vì Châu Châu chưa có rành Anh Văn nên Châu Chấu dạy lớp mà các em đã qua vở lòng rồi.Lớp của Châu Chấu còn có 1 em hơi lớn phụ với CC  nửa  để giúp lúc CC bí AV  ...  hi hi
  CC hỏi tiếp nhé :
  1 tuần CC chỉ dạy buổi chiều thứ 7 thôi  từ 12:00 pm- 2:00 pm  có 2 tiết thôi vậy Bà Già Nhà Quê chỉ giùm cho CC  chia bài ra như thế nào?
  Thí dụ bài 1

1)  đọc cho các em  và kêu các em lập lại ( có đọc cho các em viết không?)
  EM  ÊM  IM
  ém  èm  ẻm  ẽm  ẹm
  ếm  ềm  ểm  ễm  ệm
  ím    ìm  ỉm  ĩm  ịm

2)  đọc cho các em nghe

  em bé    cây kem  tem thư  ngõ hẻm 
  êm ái    đếm số    kểm búa  cái nệm
  hoa sim  trái tim    màu tím  ngất lịm

  Em bé thèm ăn kem  ba màu  .
  Hoa sim có màu tím ; trái sim ăn rất ngon.
  Cái nệm mới nằm thật êm ái

  3) cho các em làm bài tập theo sách
    Bài tập 
  e+ m        =  .......                                  e+.....  .=em
  k+é+m      =.........                                    k+....+m=  kém
  k+e+.....+ =kém 
  gi+è+m    =.........

  Tập điền câu : chọn những chữ đã học điền vào các câu cho hợp nghĩa: thèm ,kem, tím,êm, chim ,sim,ệm
    Em bé ........ ăn ..... ba màu.
    Bầy .......... bay lượn khắp nơi.
    Hoa ......... có màu.....,trái....ăn rất ngon.
    Cái nệm nầy nằm thật êm ái

  Bà Già Nhà quê ơi ,sở dỉ CC phải hỏi kỹ vì CC không kịp dự lớp dạy( tại vì sợ mình dở tiếng Anh ) cuối cùng  vì thiếu người quá nên CC nhận đại(nhận mà lo ghê lắm)
CC thấy mình viết lên như vậy (phần 1 ,2 và 3 như giáo án của CC vậy) Bà Già Nhà Quê chỉ sửa dùm CC đi. thankyou.gif
  Ban ngày thì CC đi làm, cuối tuần thì mới gặp các thầy cô giáo ở đó mà họ cũng không có thì giờ nhiều nên không hỏi được.CC trông chờ vào Bếntrehome.Ráng giúp dùm CC nha.
  Cám ơn sự chỉ bảo quí báo của các thầy cô và các bạn hiền.
  Châu Chấu
*




Châuchấu thương ơi .....

Châuchấu cho mình hỏi thăm Châuchấu một chút xíu nhen . Lớp châuchấu dạy được bao nhiêu em , và các em ở vào khoảng tuổi nào . Vì có biết rõ về các em , mình mới có thể soạn bài để giảng dạy được . Nhưng một cách tổng quát , hiện giờ Châuchấu đã có tài liệu căn bản giảng dạy của Trung tâm rồi , thì bây giờ Châuchấu chỉ cần đọc sơ qua chút xíu , rồi mình phải làm một bài giảng dạy riêng , không phải dạy giống y như trong sách . Mỗi tuần Châuchấu dạy các em hai tiếng , Châuchấu có thể dạy các em khoảng 1 tiếng 45 phút , còn 15 phút cho các em được nghĩ . Mấy điều nầy thì có lẽ Trung tâm nào cũng có ấn định giờ giấc hết rồi phải không ! Mới vào lớp Châuchấu có thể cho các em ngồi vòng tròn dưới đất , có thể dành 15 phút hay 20 phút cho các em sinh hoạt nói chuyện cùng nhau , về những điều các em đã làm trong tuần vừa qua . Mục đích của giờ sinh hoạt vòng tròn nầy là giúp cho các em tập nói chuyện , để phát triển ngôn ngữ và sự suy tư cũng như tạo cơ hội cho các em được gần gủi chia xẻ cùng nhau một cách thân ái . Xong rồi Châuchấu bắt đầu dạy tập viết về những câu chuyện mà các em vừa kể cho nhau nghe trong tuần vừa qua . Dạy tập viết , cô giáo hướng dẫn , gợi ý và giúp các em từ từ bằng những câu hỏi rõ ràng , ngắn gọn để các em được hiểu rõ . Cho các em nhiều cơ hội để đưa tay nói lên ý kiến của mình và được lên viết . Đây là giờ dạy tập viết , cho các em viết tự nhiên , chỗ nào các em gặp khó khăn không viết được thì Châuchấu đặt câu hỏi nhờ các em khác đưa tay lên phụ giúp . Gạch dưới những chỗ các em viết sai như : đầu câu phải viết chữ Hoa , cuối câu phải có dấu chấm câu , khi nào phải cần dấu phẩy ..v ..v . Xong rồi cho các em cùng đọc lại . Lúc dạy tập đọc cũng phải dạy từ từ , rỏ ràng và cho tất cả các em đều có cơ hội được đọc . Bước dạy kế tiếp là cho các em về chổ học theo từng nhóm , mỗi nhóm gồm từ 4 dến 5 em : Nhóm Tập đọc , cho các em đọc sách hay những bài do chính các em viết từ những tuần trước , để ôn lại những chữ đã học . Nhóm Tập Viết , cho các em viết về nột đề tài nào đó . Nhóm Tập nghe , cho các em nghe một câu chuyện nào đó từ máy thâu băng . Nhóm Hội họa , mục đích cho các em diễn tả tư tưởng qua các bức họa . Trong khi đó thì Châuchấu có thể gọi riêng từng em một để dạy Tập đọc cho các em , đây cũng là lúc để giúp đở và bổ túc những điểm khiếm khuyết của các em . Còn lại 30 phút cuối cùng , Châuchấu cho các em trở xuống đất , ngồi vòng tròn để đọc sách cho các em nghe . Khi đọc sách cũng phải đặt câu hỏi để phát triển khả năng nhận thức của các em . Thời gian nầy thật là thích thú . Rất nhiều ý kiến thật hay , thật dễ thương và cũng thật là thông minh được nói lên từ các em 5-6-7 tuổi . Đọc sách xong rồi Châuchấu cho các em về chỗ ngồi , viết lại và vẽ hình một điểm nào các em thích nhất trong câu chuyện vừa mới nghe đọc . Tất cả bài vở của các em làm đều được trang hoàng trong lớp học . Các em rất hãnh diện và vui thích khi nhìn thấy những bài làm của mình được Châuchấu trỉnh bày cho mọi người cùng xem , một cách trang trọng .
Chúc Châuchấu thành công và tìm được nhiều nguồn vui bên các em .

Thương mến ,
BáGiàNhàQuê CôEm66
User is offlineProfile CardPM
Go to the top of the page
+Quote Post
chauchau
post Sep 27 2007, 10:37 AM
Gửi vào: #7


Advanced Member
***

Nhóm: Members
Bài viết đã gửi: 216
Tham gia: 31-December 06
Thành viên thứ: 208



Bà Già Nhà Quê ơi,
Châu Chấu rất cám ơn Bà Già Nhà Quê đã chỉ dẩn thật là rỏ ràng cách sinh hoạt ở lớp học.Chắc CC phải ghi lại để nhớ và từ từ làm theo.
Lớp của CC có khoảng 10 em ,để tuần thứ 2 nầy có số em nào chuyển từ lớp dưới lên không? Vì là lớp Việt Ngữ ở nhà thờ nên trình độ các em không có giống nhau,sau lớp Việt Ngữ ,các em còn sinh hoạt Thiếu Nhi rồi còn học Giáo Lý nửa ( chắc Bà Già Nhà Quê thấy lạ há vì BGNQ đạo Phật hay đạo ông bà mà).
CC xin lổi vì hôm đó lo quá nên không có nói rỏ từ đầu,nhưng đọc những lời hướng dẩn xong thì CC bớt lo rồi.CC tự nhủ cứ cố gắng đến hết sức mình thì thôi.CC rất phục BGNQ đó .CC cố gắng để đi theo BGNQ được bao nhiêu đoạn đường cũng được.(đừngcười nhé)
Cám ơn BGNQ rất nhiều
Thương mến.
Châu chấu
User is offlineProfile CardPM
Go to the top of the page
+Quote Post
BàGiàNhàQuê
post Sep 30 2007, 09:43 AM
Gửi vào: #8


Advanced Member
***

Nhóm: Members
Bài viết đã gửi: 692
Tham gia: 29-July 06
Thành viên thứ: 149



QUOTE(chauchau @ Sep 27 2007, 03:37 AM)
Bà Già Nhà Quê ơi,
Châu Chấu rất cám ơn Bà Già Nhà Quê đã chỉ dẩn thật là rỏ ràng cách sinh hoạt ở lớp học.Chắc CC phải ghi lại để nhớ và từ từ làm theo.
Lớp của  CC có khoảng 10 em ,để tuần thứ 2 nầy có số em nào chuyển từ lớp dưới lên không? Vì là lớp Việt Ngữ ở nhà thờ nên trình độ các em không có giống nhau,sau lớp Việt Ngữ ,các em còn sinh hoạt Thiếu Nhi  rồi còn học Giáo Lý nửa ( chắc Bà Già Nhà Quê thấy lạ há vì BGNQ đạo Phật hay đạo ông bà mà).
CC xin lổi vì hôm đó lo quá nên không có nói rỏ từ đầu,nhưng đọc những lời hướng dẩn xong thì CC bớt lo rồi.CC tự nhủ cứ cố gắng đến hết sức mình thì thôi.CC rất phục BGNQ đó .CC cố gắng để đi theo BGNQ  được bao nhiêu đoạn đường cũng được.(đừngcười nhé)
Cám ơn BGNQ rất nhiều
Thương mến.
Châu chấu
*




Rất cảm kích và xúc động về những chân tình của Châuchấu dành cho BàGiàNhàQuê CôEm66 .Châuchấu cho mình xin gởi lại câu " CC rất phục BGNQ đó " đến tất cả những người Việt tha hương chúng ta và tất cả những người thân yêu của chúng ta còn ở bên trời Quê Hương Yêu Dấu !

Kính tặng Quí thân hữu BenTreHome

Bên Bờ Quạnh Hiu


1000 năm đô hộ giặc Tàu
100 năm đô hộ giặc Tây
bao nhiêu năm nội chiến tương tàn
bao nhiêu năm đất Mẹ lầm than
bao nhiêu năm đất Mẹ điêu linh
gió mưa mịt mù !

Ôi ! Nước Việt của Em
còn lại gì đâu
Ôi ! nước Việt của Em
còn lại gì đâu
Nước Việt bể dâu ...
4000 năm
giống dân Lạc Hồng
Ôi ! nước Việt bể dâu
giống dân Lạc Hồng !

Giọt nước mắt nào
cho quê hương Em
Giọt nước mắt nào
cho đàn em thơ
sống đời quạnh hiu
gió mưa mịt mù !

Ôi ! giọt nước mắt nào
cho bà Mẹ già
tóc bạc gió mưa
khóc đời quạnh hiu
Giọt nước mắt nào
cho người Cha già
lưng còng ruộng sâu .

Ôi ! giọt nước mắt nào
cho Chị quằng vai
tất tả chợ trưa
nắng mưa dãi dầu .

Ôi ! Nước Việt của Em
xót xa lòng đau
Ôi ! nước Việt của Em
xót xa lệ trào .

Giọt nước mắt nào
cho những người Anh
người Anh của Em
lang thang phương trời
dãi dầu thân Anh .

Ôi ! giọt nước mắt nào
cho những người Anh
người Anh của Em
tóc bạc pha sương
sống đời quạnh hiu
bên trời Quê Hương .

Giọt nước mắt nào
cho Quê Hương Em
cho đàn Em thơ
cơm được no lâu
mắt thôi lệ sầu !

Ôi ! giọt nước mắt nào
Giữa lòng BIển Đông
Đất Mẹ mù khơi
Xót xa lệ trào !

Ôi ! giọt nước mắt nào
Biển trời mênh mông
Sóng bạc mù khơi
cuốn trôi đời Anh
cuốn trôi đời Em
xót xa tình Anh
xót xa lòng Em
Xót xa lệ trào !

Ôi giọt nước mắt nào
cuốn trôi đời nhau
cuốn trôi đời ta
xót xa lệ trào !

Nhìn về Biển Đông
bên bờ quạnh hiu
đất Mẹ ngàn năm
chất chồng thương đau
gió mưa mịt mù !

Ôi ! nước Việt của Em
bên bờ quạnh hiu
gió mưa mịt mù
nước Việt của Em
bên bờ quạnh hiu
gió mưa mịt mù !






Thân kính ,
BàGiàNhàQuê CôEm66


Được chỉnh sửa bởi BàGiàNhàQuê on Sep 30 2007, 09:51 AM
User is offlineProfile CardPM
Go to the top of the page
+Quote Post

Reply to this topicStart new topic
1 Người đang đọc chủ đề này (1 Khách và 0 Người dấu mặt)
0 Thành viên:

 



Phiên bản thu gọn Bây giờ là: 17th September 2019 - 11:12 PM