IPB

Chào mừng khách quý đã tới thăm ! ( Đăng nhập | Đăng ký )

 
Reply to this topicStart new topic
> Tiếng Việt - tiếng Mỹ rắc rối..., Tạp ghi (sưu tầm)
Admin
post Jun 21 2007, 04:01 PM
Gửi vào: #1


Administrator
***

Nhóm: Admin
Bài viết đã gửi: 253
Tham gia: 21-January 05
Thành viên thứ: 1



TIẾNG VIỆT - TIẾNG MỸ RẮC RỐI...


Tôi yêu tiếng nước tôi từ khi mới ra đời, người ơi...
Me hiền ru những câu xa vời
À à ơi ! Tiếng ru muôn đời
Tiếng nước tôi ! Bốn ngàn năm ròng rã buồn vui
Khóc cười theo mệnh nước nổi trôi, nước ơi....

Phạm Duy (Tình ca, 1953)


Tôi tình cờ quen một anh bạn Mỹ, người Mỹ chính
cống, mắt xanh mũi lõ, tên Johnson William, quê
ở bang Ohio của xứ Cờ Hoa nhưng Johnson đã hơn
16 năm sinh sống ở Việt Nam, nghiên cứu về dân
tộc học Ðông Nam Á, nói tiếng Việt thông thạo,
phát âm theo giọng Hà Nội khá rõ, hắn học tiếng
ở Ðại học Ngoại ngữ Hà Nội rồi làm Master of Art
về văn hóa xã hội Việt Nam ở học Khoa học Tự
nhiên Sài gòn, rành lịch sử Việt Nam, thuộc
nhiều câu thơ lục bát trong truyện Kiều của thi
hào Nguyễn Du, Lục Vân Tiên của cụ Ðồ Chiểu.
Johnson ăn mặc xuyền xoàng, cái đầu rối bù, chân
mang một đôi giày bata cũ mèm, lưng quảy một ba
lô lếch thếch, sẵn sàng ăn uống nhồm nhoàng
ngoài vỉa hè. Johnson có thể quanh năm suốt
tháng ăn cơm với chuối thay cho bánh mì và
phomát, xịt nước tương vào chén rồi cứ thế mà
khua đũa lùa cơm vào miệng. Ðối với Johnson,
thịt rùa, rắn, ếch, nhái, chuột đồng, ... hắn
xơi ngon lành. Bún riêu là món khoái khẩu của
Johnson, hắn còn biết thèm hột vịt lộn ăn với
rau răm chấm muối tiêu chanh. Ai có mời đi chén
thịt cầy với mắm tôm, Johnson chẳng ngần ngại mà
còn biết vỗ đùi đánh cái phét khen rượu đế mà
nhắm với thịt chó ngon "thần sầu quỉ khốc" !!!
Chẳng biết Johnson khéo tán tỉnh thế nào (hoặc
bị tán) mà vớ được một cô bé Hà thành tóc "đờ-mi
gác-xông", sinh viên ngành văn chương hẳn hoi.
Ngày cưới, Johnson vận áo dài khăn đóng, dâng
trầu cau và quì lạy bàn thờ tổ tiên nhà gái
thành thạo làm đám thanh niên, thiếu nữ, cả lũ
con nít và mấy ông cụ ông, cụ bà trong làng suýt
xoa, kinh ngạc, xúm đen xúm đỏ coi muốn sập nhà.

Chúng tôi gặp nhau trên chuyến xe lửa từ Nha
Trang ra Huế. Tôi về thăm quê, còn Johnson thì
sau mấy tháng nghiên cứu phong tục Tây nguyên
xuống Nha Trang rồi tiếp đi dự Festival Huế.
Ðường dài, tàu chạy dằn xóc, chung quanh ồn ào,
lao nhao chẳng ai ngủ được. Johnson rủ tôi xuống
toa ăn uống, kêu mỗi người một ly cà phê đen,
một bình trà nóng rồi trao đổi đủ thứ chuyện
trên đời. Tôi cũng khá thán phục sự hiểu biết và
thành thạo văn hóa Việt Nam của Johnson khi nghe
hắn thỉnh thoảng chêm vô câu chuyện mấy câu ca
dao, thành ngữ tiếng Việt. Thật thú vị khi nói
chuyện với một người Mỹ bằng tiếng Việt về đề
tài ngôn ngữ Việt Nam (dễ chịu hơn nhiều khi khi
nó chuyện với một người Mỹ bằng... tiếng Anh).
Vậy mà Johnson vẫn lắc đầu than:

- Tiếng Việt của mấy ông rắc rối quá! Tôi học đã
lâu mà vẫn còn lúng túng, nhiều lúc viết sai,
nói sai lung tung cả lên. Này nhé, từ xưng hô,
ăn uống, giao tiếp... thật lắm từ khác nhau
chẳng đơn giản như tiếng Mỹ của tớ, chỉ một từ
you là để nói với tất cả người đối thoại, tiếng
Việt thì phân biệt ông, bà, anh, chị, em, con,
cháu, ngài, mày, thầy, thằng, ... rành mạch.
Tiếng Mỹ thì dùng một chữ black để chỉ tất cả
những vật gì, con gì có màu đen trong khi đó
tiếng Việt thì khác, ngựa đen thì gọi là ngựa ô,
chó đen thì kêu là chó mực, mèo đen thì gọi là
mèo mun, gà đen thì là gà quạ, bò đen là bò
hóng, mực đen là mực tàu, tóc đen thì hóa thành
tóc nhung hoặc tóc huyền. Ðã là màu đen rồi mà
người Việt còn nhấn mạnh thêm mức độ đen như đen
thủi, đen thui, rồi đen tuyền, đen thắm, tím
đen, đen ngắt, đen bóng, đen sì, đen đủi, đen
thẳm, đen óng, đen thùi lùi, đen kịt, đen dòn...
Còn để chỉ màu ít đen hơn thì người Việt dung
chữ đen hai lần: đen đen.

Tôi cười cười:

- Thì tiếng Mỹ của ông nhiều lúc cũng rắc rối
kia mà. Này nhé, người Việt nói: "Hôm qua, tôi
đi tiệm" thì người Mỹ lại nói "Yesterday, I went
to the shop". Tiếng Anh, đi là go, nhưng đã đi
(quá khứ) thì phải viết là went. Bản thân chữ
hôm qua (yesterday) đã là quá khứ rồi thì ai
cũng biết mà gì cần phải đổi go thành went chi
cho rối mấy người học Anh văn? Nội chuyện học
thuộc lòng 154 động từ bất qui tắt của mấy ông
cũng đủ làm nhiều người trên thế giới phải thi
rớt lên rớt xuống. Người Việt nói hai con chó mà
chẳng cần thêm s hoặc es thành hai con chó "sờ"
(two dogs) như tiếng Mỹ. Một đứa con nít thì nói
là one child là được rồi, vậy mà thêm một đứa
nữa thì bắt đầu rối, chẳng phải là two childs mà
thành two children. Một con ngỗng là one goose,
hai con ngỗng thì thành two geese. Vậy mà viết
một con cừu là one sheep nhưng hai con cừu thì
cũng là two sheep, chẳng chịu đổi gì cả ?!.

Johnson vẫn không chịu thua:

- Văn phạm của xứ ông cũng rắc rối bỏ xừ! Xem
nè, thắng và thua là hai chữ phản nghĩa chứ gì?
Thua và bại là hai chữ đồng nghĩa, đúng hông?
Vậy mà, hai câu nói: "Ngô Quyền đánh thắng quân
Nam Hán" đồng nghĩa với câu "Ngô Quyền đánh bại
quân Nam Hán"? Không thể viết là "Ngô Quyền đánh
thua quân Nam Hán"!!! Phải không nào? Rồi còn,
"áo ấm" tương đương với "áo lạnh", "nín thinh"
giống như "làm thinh" trong khi ấm và lạnh phản
nghĩa nhau, nín và làm cũng là những động từ đối
nhau. Rồi ba hồi mấy ông dùng tiếng Hán như Quốc
gia rồi đổi thành tiếng Nôm ra Nhà nước, Trực
thăng (có thể không cần chữ máy bay phía trước)
thành Máy bay Lên thẳng (phải có chữ máy bay
phía trước), Thủy quân lục chiến thì đổi là Lính
thủy đánh bộ, sao không gọi luôn là lính nước
đánh đất??? Lễ động thổ thì không thể sửa lại là
Lễ động đất mặc dầu là thổ là đất?

Tôi tiếp tục "ăn miếng trả miếng":

- Tiếng Mỹ cũng đâu có tránh khỏi. See và look
cũng đều là động từ để cùng chỉ hành động xem,
nhìn, ngắm, dòm nhưng oversee (quan sát, trông
nom) lại ngược nghĩa overlook (bỏ sót, không
nhìn thấy). Wise man là người thông thái, uyên
bác, vậy mà thay chữ man (đàn ông) thành woman
(đàn bà) thì chữ wise woman thành bà phù thủy,
bà đỡ bà lang, bà thầy bói, bà đồng bóng!!! Rồi
chữ man và guy (anh chàng, gã) gần gần như nhau
thì chữ wise guy thành một kẻ hợm hĩnh, khoác
lác. Sao lại "park on driveways" (đậu xe trên
đường nội bộ) nhưng "drive on parkways" (lái xe
trên xa lộ)?

Johnson ôm bụng cười:

- Tên món ăn Việt Nam cũng lạ, miền Nam có bánh
da lợn, tưởng làm bằng thịt lợn nhưng thực chất
là bằng bột, có lẽ giống như các lớp da lợn,
nhưng sao không gọi là bánh da heo theo từ miền
Nam mà gọi theo chữ lợn miền Bắc? Bánh bò cũng
chắng có miếng thịt bò nào. Bánh tiêu thì không
rắc tiêu mà lại rắc mè. Gọi rau má mà chẳng liên
quan đến má hay mẹ gì cả. Bánh tét mà gói thật
chặt, chẳng thể nào tét được. Bánh dày thì lại
mỏng hơn bánh chưng. Bánh chưng thì phải nấu
thật lâu mới chín chứ không phải dùng cách chưng
hơi hay chưng hấp. Nước lèo trong nồi hủ tiếu
thì chẳng phải theo kiểu nước Lào (hay Lèo).
Trái sầu riêng thì ăn vô chẳng thấy sầu riêng
hay sầu chung chi cả. Bưởi Năm roi rất tuyệt
nhưng sao đúng là năm roi? Trái vú sữa, Cây dái
ngựa thì thật là tượng hình. Hi hi... Ngôn từ
bây giờ cũng thế, cò đất, cò nhà... thì chẳng
dính dáng gì đến "con cò, cò bay lả, lả bay
la..." cả.

Tôi cũng chẳng vừa:

- Thế cái món hot dog của mấy ông có liên quan
gì đến con chó không? Món bánh mì kẹp thịt bò
băm Hamburger của Mc Donald thì đâu có thịt heo
(ham). Trái thơm, trái khóm "pineapple" thì
chẳng có gì liên quan đến pine (cây thông) và
apple (trái táo) cả? Vào phòng thí nghiệm sinh
học, ông Giáo sư bảo bắt một con "Guinea pig",
nghe qua tưởng đâu là con heo xứ Guinea (ở Tây
Phi Châu, giáp với Senegal, Mali, Liberia,
Sierra Leone và biển Bắc Ðại Tây dương) nhưng
ngờ đâu là một giống chuột tên là Guinea (ở
Guinea không có giống chuột này!). Ðáng lý chữ
football (bóng đá) thì phải viết là legball chứ,
bởi vì người ta đá banh bằng cả cái chân (leg)
chứ đâu chỉ cái ống chân foot từ dưới đầu gối
đến trên bàn chân? Mới đây, khi dân Pháp không
chịu ủng hộ Mỹ trong vụ chiến tranh Iraq thế là
mấy dân biểu Mỹ giận đòi đổi tên món khoai tây
chiên French fries bằng chữ American fries thì
mấy ông Tây lại ôm bụng cười chế riễu rằng món
French fries không phải xuất xứ từ Pháp mà từ
... Mỹ và là món ăn của dân Mỹ. Có lẽ mấy ông Mỹ
tiền bối xưa, khi làm món này đặt tên là khoai
tây Pháp cho nó có vẻ ... ngoại cho sang, giống
như bây giờ một số quán ăn Việt Nam có thực đơn
Lẫu Thái, Bún Singapore, Bánh bao Mã lai, Cá
chiên viên Singapore, Hủ tiếu Nam Vang, ... mặc
dầu nguyên liệu và cách nấu gần như 100% của
Việt Nam???

Johnson gật gù:

- Ừ, cũng đúng. Nhưng lúc đầu học tiếng Việt,
tôi thấy khó quá, đã lấy 24 chữ cái A, B, C của
vần La tinh rồi mà bày ra thêm a, â, ă, u, ư, ơ,
d, đ, ... nữa. Lại thêm kèm 5 dấu sắc (''),
huyền (`), hỏi (?), ngã (~), nặng (.) và không
dấu ( ) nữa. Như le, lé, lè, lẹ, lẻ, lẽ, mỗi chữ
mang một nghĩa khác nhau. Rồi phải học cách bỏ
dấu ở đâu trong từ cho chính xác nữa chứ. Hòa
hay là hoà. Li hay là ly? Có câu thơ về dấu này
cũng hay:

Chị Huyền mang nặng ngã đau,
Sao không sắc thuốc, hỏi sao cho lành ?!

Trong ngôn ngữ Việt Nam, tôi thấy nhiều chữ ghép
với chữ ăn mặc dầu nó chẳng ăn nhập đến chuyện
bỏ thực phẩm vào miệng, nhai và nuốt xuống gì
cả. Nói ăn nhậu, ăn tiệc, ăn mùng, ăn cưới, ăn
giỗ, ... thì có lý nhưng sao lại ăn nằm, ăn hút,
ăn tiền, ăn lương, ăn cắp, ăn mày, ăn chặn, ăn
quỵt, ăn diện, ăn đòn, ăn công, ăn năn, ăn hiếp,
ăn khách, ăn ảnh, ...

Tôi bật cười chận ngang khi Johnson tiếp tục
ghép chữ với từ ăn:

- Thì như tiếng Mỹ của ông vậy thôi. Chữ to get
khó dịch gì ra hồn cả. Tôi cũng có nghĩ là khi
mình chưa tìm ra động từ nào thích hợp thì dùng
tạm luôn chữ to get! Khi quân đội Mỹ bắt sống
được Saddam Hussen ở Iraq thì tuyên bố "We got
him!", sao không dùng động từ to catch, to
caught, to force, to find, to capture, to pick
up, ...cho rõ nghĩa? Rồi động từ to get đi kèm
các giới từ in, into, on, out, up, at-able...
thành một loạt động từ mới. Các động từ to take,
to put, to be... cũng vậy.

Johnson chuyển qua phần khác:

- Chuyện mạo từ tiếng Việt cũng làm rắc rối
người nước ngoài. Người Việt nói cái bàn, cái
nhà, cái gường, cái nón... nhưng không thể nói
cái chó, cái mèo mà phải là con chó, con mèo,
con người.... Ðồ vật là cái, động vật là con.
Bây giờ nhiều cô cậu thanh niên Hà Nội thay vì
nói cái xe Honda Dream thì lại dùng từ con
Ðờ-rim, rồi tiếp là con Su (Suzuki), con a còng
(@), con Tô (Toyota), con Mẹc (Mercedes)...

Vợ chồng tôi có chuyện vui thế này: Tôi quen vợ
tôi, một phần vì yêu các cô gái Việt Nam, một
phần cũng để trau dồi thêm tiếng Việt. Hôm hôm
chúng tôi ra Hồ Gươm dạo chơi, tôi khen: "Con hồ
này đẹp quá!". Vợ tôi "chỉnh" liền: "Không, anh
phải nói là cái hồ này đẹp quá!". Vậy mà đi
ngang sông Tô Lịch thấy nước đen ngòm, tôi nói:
"Cái sông này bẩn quá!" thì vợ tôi "sửa" ngay:
"Ậy, anh phải nói là con sông này bẩn quá chứ
không nói là cái sông!". Tôi la lên: "Ồ, sao lại
thế, khi là cái, khi là con, làm sao phân
biệt?". Vợ tôi ôn tồn giải thích: "Cái gì động
dậy, nhúc nhích thì gọi là con, như con sông có
nước chảy, còn cái gì nằm im như cái hồ nuớc
tĩnh mịch thì phải là cái hồ. Con chó, con mèo
nó chạy được nên phải là con. Cái nhà, cái bàn,
cái cột đèn đâu có di chuyển được nên phải là
cái. Rõ chửa?". Lúc đó, tôi phá lên cười vì phát
hiện một điều vô cùng thú vị: "À, anh hiểu rồi!
Tiếng Việt thật hay. Hèn gì cái... cái của anh
nó nhúc nhích lên xuống nên phải gọi là con ...,
còn của... em, nó nằm im một chỗ nên phải gọi là
cái, cái... Ha ha...". Hôm ấy, tôi bị mấy cái
nhéo đau điếng, nhưng bù lại, có được một đêm
hạnh phúc.

Tôi thấy tức cười vô cùng với anh bạn Mỹ này:

- Tôi cũng có chuyện hiểu lầm trong phát âm
tiếng Mỹ như thế này.

Trong một bữa tiệc với các sinh viên quốc tế,
tôi nhận phần phục vụ nước uống. Gặp bà giáo
người Mỹ đã đứng tuổi, tôi đến chào lịch sự và
nói theo kiểu cách theo kiểu của người Việt:
"Good evening, Madam. May I have a honour to
serve you? Do you like my Coke?" (Chào bà, Tôi
có thể hân hạnh phục vụ quí bà. Bà có muốn món
Coke (Coca Cola)?). Bà này trợn mắt nhìn tôi, ra
vẻ ngạc nhiên, rồi lắc đầu bỏ đi. Tôi băn khoăn
chẳng hiểu chuyện gì? Hôm sau, tôi đánh bạo đến
hỏi bà: "I am sorry, yesterday I have found your
strange look when hearing my invitation. Was
there a wrong?" (Xin lỗi, hôm qua tôi thấy bà
nhìn tôi kỳ lạ khi nghe lời mời của tôi. Có điều
gì không ổn vậy?). Bà giáo mỉm cười độ lượng:
"Yes, I had misunderstood yours. Today, I just
find out that your pronunciation is not correct.
You said "Coke" not sound like "Coke" but
"Cock". Cock is a male chicken but it also has a
dirty meaning else. You should be careful when
saying this word to a lady". (Vâng, tôi đã hiểu
lầm anh. Hôm nay, tôi mới hiểu ra là anh phát âm
không đúng. Anh nói chữ "Coke" mà không giống
"Coke" mà thành "Cock". Cock là con gà trống
nhưng nó cũng có một nghĩa khác xấu. Anh phải
cẩn thận khi nói từ này với một phụ nữ).

Johnson "gỡ gạt":

- Hi hi... Anh bạn người Việt dẫn tôi đến thăm
nhà, đến trước ngôi nhà của mình anh nói: "Ðây
là nhà tôi, mời ông vào chơi", gặp vợ anh ta ra
đón trước cửa, anh ta lại giới thiệu: "Ðây là
nhà tôi, mời ông vào chơi". Tôi hơi ngạc nhiên
nhưng cũng không hỏi và bước vào nhà, nhà anh ta
thật đẹp (vợ anh ta cũng vậy!). Tôi ra lịch sự
nên khen chủ nhà và nói: "Nhà anh và nhà anh
thật đẹp". Hai vợ chồng nhìn nhau cười. Vì đi
lâu ngoài đường, lại không có WC công cộng, nên
tôi hỏi anh chủ nhà "Xin ông cho tôi vào cái chỗ
đi toilet của nhà ông được không?" Hi hi... lúc
đó tôi không nghĩ đến cái sự buồn cười của câu
này, hôm sau nghĩ lại tôi mới thấy.

Tôi cười to kể tiếp:

- Lần đầu tiên sang Châu Âu cách đây 10 năm, tôi
quen một cô sinh viên Hà Lan. Chúng tôi nói
chuyện với nhau bằng tiếng Anh. Cô rủ tôi ra bãi
biển nằm phơi nắng và nói chuyện. Hôm đó, tôi
chẳng đem theo cái gì để trải xuống bãi cát để
nằm cả. Nói với cô này, thì cô mỉm cười: "Oh,
never mind. You can lie down at my top" (Ồ,
không sao. Anh có thể nằm trên cái top của tôi).
Tiếng Anh của tôi cũng chẳng giỏi gì nên chẳng
hiểu là nằm trên top là nằm ở đâu? Tôi chỉ biết
top có nghĩa là đỉnh, là ở trên. Vậy nằm ở trên
là nằm đâu? Nằm trên đầu thì chắc là không đúng
rồi, ai lại nằm trên đầu mà nói chuyện với phụ
nữ. Chẳng lẽ nằm trên... mình cô này? Hồi lúc
trước đi Tây, tôi nghe nhiều thằng bạn kháo nhau
rằng, phụ nữ Tây nó... Tây lắm, thích thì sẵn
sàng... chiều! "Tình cho không biếu không" mà.
Vậy là... lẽ nào ??? Tới nơi, tôi mới bật cười
và thấy mắc cỡ trong lòng khi thấy cô này cởi áo
khoác ra, trải dưới bãi cát và chỉ tôi nằm trên
đó. Tối đó, về đến nhà, tôi lặng lẽ lật từ điển
Anh - Việt ra xem, mới biết thêm là top còn có
nghĩa là cái áo khoác ngoài của phụ nữ. Trời ơi!

Johnson vỗ vai tôi:

- Chút xíu nữa bạn là... hố to rồi. Ha ha... Năm
ngoái, tôi có đến thăm miệt vườn Nam bộ, tôi có
nghe một câu thế này mà lúc đó chẳng thế nào
hiểu được: "Hôm qua, qua nói qua qua mà qua hổng
qua. Hôm nay, qua hổng nói qua mà qua lại
qua"...

Câu chuyện của chúng tôi còn dài. Chia tay với
Johnson ở ga Huế. Lững thửng dọc theo con đường
về chợ Ðông Ba, trong đầu còn vương vấn câu
chuyện rắc rối tiếng Việt với Johnson, ông già
chạy xích lô lẽo đẽo theo sau:

- "Ôn đi về mô khôn hè?"

Tôi gật đầu, bước lên chiếc xe cũ rích, buộc
miệng:

- Có tiệm sách nào gần đây nhất, Bác? Tôi muốn
mua một quyển Tự điển Tiếng Việt.

Tôi bất chợt nhớ ra rằng, trong tủ sách gia đình
của tôi, có đủ loại tự điển các nước, nhưng chưa
hề có một quyển Tự điển Tiếng Việt nào.

Lê Anh Tuấn


Admin, sưu tầm.
Source: Take2Tango.com


--------------------
user posted image
User is offlineProfile CardPM
Go to the top of the page
+Quote Post

Reply to this topicStart new topic
2 Người đang đọc chủ đề này (2 Khách và 0 Người dấu mặt)
0 Thành viên:

 



Phiên bản thu gọn Bây giờ là: 17th September 2019 - 11:47 PM